rok 1954 / MCMLIV
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1952 « 1953 « 1954 » 1955 » 1956
[edytuj] Rok 1954 ogłoszono
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 21 stycznia – nowohucki kombinat metalurgiczny otrzymał imię Lenina.
- 25 stycznia – premiera pierwszego kolorowego filmu produkcji polskiej Przygoda na Mariensztacie.
- 22 lutego – 21 górników zginęło w pożarze w KWK Dębieńsko w Czerwionce-Leszczynach.
- 24 lutego – wydano dekret o utworzeniu zakładowych komisji rozjemczych.
- 27 lutego – premiera filmu Piątka z ulicy Barskiej.
- 10 marca – rozpoczął się II Zjazd PZPR.
- 13 marca – został założony Studencki Teatr Satyryków.
- 18 marca – Józef Cyrankiewicz został premierem.
- 21 marca – 82 górników zginęło w pożarze w KWK Barbara-Wyzwolenie w Chorzowie.
- 7 kwietnia – Tadeusz Mrugacz został prezydentem Krakowa.
- 27 kwietnia – premiera filmu Celuloza.
- 1 maja – w Gdańsku otwarto Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża oraz Ogród Botaniczny w Oliwie wraz z palmiarnią.
- 2 maja – zainaugurował działalność Studencki Teatr Satyryków.
- 19 czerwca – w Warszawie
- Gerard Mach ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 48,0 s.
- Edmund Potrzebowski ustanowił rekord Polski w biegu na 1500 m wynikiem 3:48,4 s.
- 20 czerwca – rozegrano pierwszy memoriał Janusza Kusocińskiego.
- średniodystansowiec Edmund Potrzebowski ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1:50,7 s.
- 30 czerwca – całkowite zaćmienie Słońca w Polsce.
- 7 lipca – utworzono Politechnikę Krakowską.
- 11 lipca – we Wrocławiu, Halina Grodecka ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 58,8 s.
- 17 lipca – utworzono Wyższą Szkołę Rolniczą w Szczecinie, przekształconą później w Akademię Rolniczą w Szczecinie.
- 22 lipca
- oficjalnie uruchomiono kombinat metalurgiczny w Nowej Hucie – pierwszy spust surówki.
- Jerzy Chromik ustanowił rekord Polski w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8:56,0 s.
- 3 sierpnia – milicja przeprowadziła Akcję "X-2", w wyniku której wysiedlono do obozów pracy ponad 1 500 zakonnic i zlikwidowano 323 domy zakonne.
- 25 sierpnia – Bożena Pestka ustanowiła rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 2:12,0 s.
- 26 sierpnia – 18 górników zginęło po wdarciu się wody do wyrobiska w KWK "Komuna Paryska" w Jaworznie.
- 11 września – Edward Bugała ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 53,5 s.
- 25 września – przeprowadzono reformę administracyjną; gminy zostały zastąpione przez gromadzkie rady narodowe.
- 27 września – Edward Bugała ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 14,8 s.
- 28 września – wysoki urzędnik Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, płk Józef Światło, który uciekł z kraju podczas wizyty w Berlinie Zachodnim, rozpoczął w Radiu Wolna Europa cykl audycji pt. Za kulisami bezpieki i partii.
- 1 października – Warszawa: uruchomiono pierwszą polską stację radiofoniczną UKF na częstotliwości 97,6 MHz.
- 6 października – uwięziony przez władze PRL prymas Stefan Wyszyński został drogą lotniczą przewieziony z miejsca odosobnienia w Stoczku Klasztornym do Prudnika.
- 21 października – premiera filmu Niedaleko Warszawy.
- 30 października – utworzono parki narodowe: Babiogórski, Tatrzański i Pieniński.
- 13 listopada – dwunastu miejscowościom nadano prawa miejskie. Były to: Brzeg Dolny, Dęblin, Jaworzyna Śląska, Luboń, Niedobczyce, Pionki, Pszów, Radlin, Rumia, Strzemieszyce Wielkie, Świdnik oraz Żarów.
- 30 listopada – Program I Polskiego Radia nadał premierowe wydanie audycji Kronika sportowa.
- 5 grudnia – przeprowadzono wybory do rad narodowych.
- 7 grudnia – rozwiązano Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego.
- 13 grudnia – Władysław Gomułka został zwolniony z więzienia.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 3 stycznia – rozpoczął nadawanie włoski kanał Rai Uno.
- 9 stycznia
- 21 stycznia – w Groton (Connecticut)) zwodowano pierwszy okręt podwodny o napędzie nuklearnym "USS Nautilus" (matka chrzestną była "Pierwsza dama" USA – Mamie Eisenhower).
- 19 lutego – Krym został przyłączony do Ukraińskiej SRR.
- 23 lutego – po raz pierwszy podano dzieciom szczepionkę przeciwko polio.
- 25 lutego – Syria: Koniec dyktatury wojskowej pułkownika Abida Sziszakli.
- 1 marca – na atolu Bikini Amerykanie przeprowadzili testy z bombą wodorową o sile odpowiadającej 600 bomb zrzuconych na Hirosimę.
- 4 marca – Boston: Joseph Murray i John Merrill dokonali pierwszego udanego przeszczepienia nerki.
- 7 marca – Szwecja: hokejowa reprezentacja ZSRR zdobyła złote medale w swym pierwszym występie na mistrzostwach świata, po wygranej w finale nad Kanadą 7:2.
- 8 marca – dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca wielozadaniowego Sikorsky H-34 Choctaw.
- 9 marca – amerykańscy dziennikarze Edward Murrow i Fred Friendly stworzyli 30-minutowy dokument z cyklu "See It Now" zatytułowany "A Report on Senator Joseph McCarthy" (Raport nt. senatora Josepha McCarthy).
- 13 marca – I wojna indochińska: rozpoczęła się bitwa pod Điện Biên Phủ.
- 14 marca
- 25 marca – firma RCA wyprodukowała pierwszy odbiornik TV kolorowej (12" ekran, cena 1 000 USD).
- 30 marca – otwarto metro w Toronto.
- 12 kwietnia – Bill Haley wraz z grupą The Comets nagrał piosenkę Rock Around the Clock, uznaną za pierwszy utwór rockandrollowy.
- 18 kwietnia – w Egipcie objął rządy Gamal Abdel Naser.
- 6 maja – Brytyjczyk Roger Bannister jako pierwszy przebiegł bieg na milę (1609 metrów) w czasie poniżej 4 minut (3:59,4).
- 7 maja – klęska Francuzów pod Điện Biên Phủ zakończyła wojnę indochińską.
- 8 maja
- 17 maja – Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał ustawę znoszącą segregację rasową w szkołach.
- 20 maja – w Genewie podpisano porozumienie dzielące Wietnam wzdłuż 17 równoleżnika.
- 29 maja – w holenderskim Oosterbeek rozpoczęło się pierwsze spotkanie Grupy Bilderberg.
- 15 czerwca – w Bazylei założono Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA).
- 16 czerwca – w Szwajcarii rozpoczęły się V Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
- 20 czerwca – oddano do użytku Most Przyjaźni łączący Bułgarię z Rumunią przez Dunaj.
- 22 czerwca – drużyna polskich szablistów w składzie: Marek Kuszewski, Zygmunt Pawlas, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski, Jerzy Twardokens i Wojciech Zabłocki, zdobyła w Luksemburgu wicemistrzostwo świata.
- 26 czerwca – uruchomiono pierwszą na świecie elektrownię jądrową w Obninsku.
- 4 lipca – w szwajcarskim Bernie odbył się finał mistrzostw świata w piłce nożnej: RFN – Węgry 3:2 (2:2).
- 7 lipca – Jamtsarangiyn Sambuu został prezydentem Mongolii.
- 15 lipca – w Reston w stanie Waszyngton w USA przetestowano pierwszy komercyjny odrzutowiec pasażerski zbudowany w USA, Boeinga 707.
- 19 lipca – został wydany debiutancki singiel Elvisa Presleya That's All Right.
- 21 lipca – zakończyła się I wojna indochińska.
- 31 lipca – szczyt K2 w Himalajach został zdobyty po raz pierwszy przez ekspedycję włoską pod przewodnictwem Ardito Desio.
- 10 sierpnia – w Stanach Zjednoczonych zdelegalizowano partię komunistyczną.
- 15 sierpnia – generał Alfredo Stroessner objął urząd prezydenta Paragwaju.
- 23 sierpnia – dokonano oblotu amerykańskiego wojskowego samolotu transportowego Lockheed C-130 Hercules.
- 24 sierpnia
- 28 sierpnia – w Bernie, Węgier Sandor Rosznyoi ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m z przeszkodami wynikiem 8:49,6 s.
- 30 sierpnia – francuski parlament odrzucił układ o Europejskiej Wspólnocie Obronnej (EWO).
- 6 września – premiera filmu La Strada.
- 8 września – utworzono Organizację Paktu Południowo-Wschodniej Azji (SEATO).
- 9 września – trzęsienie ziemi w Orleansville w Algierii zabiło 1250 osób.
- 20 września – uchwalono konstytucję Chińskiej Republiki Ludowej.
- 26 września – ponad 1100 osób zginęło w cieśninie Tsugaru wskutek zatonięcia podczas tajfunu japońskiego promu Tōya Maru.
- 29 września – powstała Europejska Organizacja Badań Jądrowych (CERN).
- 30 września – wszedł do służby pierwszy atomowy okręt podwodny USS Nautilus.
- 5 października – Włochy i Jugosławia podpisały porozumienie dzielące Wolne Terytorium Triestu.
- 10 października – oddziały Việt Minhu wkroczyły do Hanoi po wycofaniu się, zgodnie z porozumieniami genewskimi, wojsk francuskich.
- 11 października – Việt Minh przejął kontrolę nad Wietnamem Północnym.
- 12 października – została przyjęta flaga Somalii.
- 18 października
- 19 października – Austriacy Herbert Tichy i Sepp Joechler oraz Nepalczyk Pasang Dawa Lama dokonali pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Czo Oju.
- 23 października – podpisano Układy Paryskie.
- 26 października – zakończyło istnienie Wolne Terytorium Triestu.
- 1 listopada
- 3 listopada – premiera filmu Godzilla - król potworów.
- 13 listopada – w Egipcie doszło do zamach stanu.
- 19 listopada – w Monako rozpoczął nadawanie kanał Télé Monte Carlo.
- 21 listopada – w Singapurze została założona Partia Akcji Ludowej (PAP).
- 29 listopada – w Nowym Jorku zamknięto centrum imigracyjne na Wyspie Ellis.
- 30 listopada – w miejscowości Sylacauga w stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges została trafiona meteorytem. Jest to jedyny udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia.
- 2 grudnia – w Waszyngtonie podpisano traktat amerykańsko-tajwański o wzajemnej obronie.
- 4 grudnia – w Miami w stanie Floryda w USA został otwarty pierwszy Burger King.
- 5 grudnia – w Trójkącie Bermudzkim zaginęło 5 amerykańskich bombowców.
- 23 grudnia – Joseph Murray przeprowadził pierwszą udaną transplantację nerki.
[edytuj] Urodzili się
- 5 stycznia - Daria Trafankowska, polska aktorka (zm. 2004)
- 6 stycznia
- 12 stycznia - Czesław Czechyra, polski polityk
- 13 stycznia - Trevor Rabin, południowoamerykański muzyk, kompozytor rockowy, członek Yes w latach 1982-1995
- 17 stycznia - Bascha Mika, niemiecka dziennikarka
- 19 stycznia - Katey Sagal, amerykańska aktorka
- 21 stycznia - Paweł Arndt, polski polityk
- 27 stycznia - Barbara Bursztynowicz, polska aktorka
- 29 stycznia - Oprah Winfrey, amerykańska gwiazda telewizji, miliarderka
- 7 lutego - Dieter Bohlen, producent muzyczny, założyciel Modern Talking
- 11 lutego - Kevin Curran, amerykański scenarzysta
- 15 lutego - Matt Groening, amerykański twórca filmowy, autor "The Simpsons"
- 16 lutego - Iain Banks, brytyjski pisarz
- 17 lutego - Rene Russo, amerykańska aktorka i producentka filmowa
- 18 lutego - John Travolta, amerykański aktor i piosenkarz
- 22 lutego - Czesław Hoc, polski polityk
- 23 lutego - Wiesław Jobczyk, polski hokeista
- 24 lutego - Sid Meier, kanadyjski projektant gier komputerowych
- 24 lutego - Linda Moore, kanadyjska curlerka
- 2 marca - Marian Starownik, polski polityk
- 4 marca - Catherine O'Hara, kanadyjska aktorka
- 14 marca - Tadeusz Markowski, polski pisarz science fiction
- 19 marca - Michał Wojtczak, polski polityk
- 20 marca - Christoph Ransmayr, austriacki pisarz
- 2 kwietnia - Dragomir Okuka, serbski trener Legii Warszawa
- 3 kwietnia - Stanisław Witaszczyk, polski polityk
- 7 kwietnia - Jackie Chan, chiński aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy
- 13 kwietnia - Róża Thun, polska działaczka organizacji pozarządowych, polityk
- 16 kwietnia - Ellen Barkin, amerykańska aktorka filmowa
- 17 kwietnia - Apoloniusz Tajner, polski trener skoczków narciarskich
- 18 kwietnia - Leszek Sułek, polski polityk
- 22 kwietnia - Jerzy Wenderlich, polityk, poseł SLD
- 26 kwietnia - Alan Hinkes, brytyjski himalaista
- 1 maja - Zygmunt Chajzer, polski dziennikarz i prezenter radiowy i telewizyjny
- 6 maja
- 10 maja - Björn Rudström, szwedzki curler
- 15 maja - Jan Frycz, polski aktor
- 17 maja - Beata Małecka-Libera, polska polityk
- 18 maja
- 19 maja - Mirosław Adamczak, polski polityk
- 22 maja
- 24 maja - Rainald Goetz, niemiecki pisarz
- 1 czerwca - Tadeusz Naguszewski, polski polityk
- 5 czerwca
- 10 czerwca - Ryszard Piegza, polski artysta intermedialny
- 13 czerwca
- 15 czerwca - James Belushi, amerykański aktor
- 16 czerwca - Marek Baraniecki, polski pisarz fantastyki
- 19 czerwca - Kathleen Turner, amerykańska aktorka, reżyser i producentka filmowa
- 20 czerwca - Jan Wołek, polski malarz, pisarz, pieśniarz, karykaturzysta
- 21 czerwca - Tomasz Chlebowski, polski astronom, działacz opozycji demokratycznej w PRL, menedżer
- 25 czerwca - Wojciech Mojzesowicz, polski polityk
- 26 czerwca - Steve Barton, amerykański aktor
- 27 czerwca - Władysław Ortyl, polski polityk
- 5 lipca - Elżbieta Pierzchała, polska polityk
- 6 lipca - Grzegorz Skawiński, polski muzyk
- 10 lipca - Neil Francis Tennant, brytyjski muzyk, lider i wokalista grupy Pet Shop Boys
- 11 lipca - Ilona Łepkowska, polska scenarzystka
- 14 lipca - Krystyna Kłosin, polska polityk
- 15 lipca - Andrzej Tadeusz Kijowski, polski pisarz, publicysta i animator kultury
- 17 lipca - Anna Wesołowska, łódzka sędzia
- 22 lipca
- 27 lipca - Włodzisław Duch, polski fizyk, informatyk
- 2 sierpnia - Krystyna Czubówna, polska prezenterka telewizyjna
- 9 sierpnia - Bernard Ptak, polski polityk
- 11 sierpnia - Michael G. Moye - amerykański scenarzysta, producent filmowy i fotograf
- 12 sierpnia - Pat Metheny, amerykański gitarzysta jazzowy, zdobywca kilkunastu statuetek Grammy
- 16 sierpnia - Jan Łopata, polski polityk
- 23 sierpnia - Antoni Mężydło, polski polityk
- 24 sierpnia - Krzysztof Ścierański, polski gitarzysta basowy
- 30 sierpnia - Alaksandar Łukaszenka, prezydent-dyktator Białorusi
- 1 września - Adam Krupa, polski polityk
- 2 września - Humberto Zurita, aktor
- 7 września - Michael Emerson, amerykański aktor
- 8 września
- 14 września - Renata Berger, polska aktorka
- 15 września - Werner Lička, czeski trener piłkarski
- 16 września - Tatiana Sosna-Sarno, polska aktorka
- 19 września - Bolesław Piecha, polski lekarz ginekolog, polityk, były wiceminister zdrowia
- 22 września - Zbigniew Chmielowiec, polski polityk
- 27 września - Larry Wall, autor języka Perl
- 2 października - Lorraine Bracco, aktorka amerykańska
- 6 października - Marek Włodarczyk, polski aktor
- 25 października - Laura Łącz, polska aktorka
- 3 listopada - Elżbieta Streker-Dembińska, polska polityk
- 8 listopada - Andrzej Czerwiński, polski polityk
- 15 listopada - Aleksander Kwaśniewski, prezydent Polski w latach 1995 - 2005
- 24 listopada - Emir Kusturica, bośniacki reżyser filmowy
- 27 listopada - Kimmy Robertson, amerykańska aktorka
- 29 listopada
- 8 grudnia - Zbigniew Szaleniec, polski polityk
- 17 grudnia - Grażyna Sztark, polska polityk
- 18 grudnia - Tomasz Mędrzak, polski aktor
- 25 grudnia - Annie Lennox, brytyjska piosenkarka, wokalistka zespołu Eurythmics
- 28 grudnia - Denzel Washington, amerykański aktor i piosenkarz
- 29 grudnia - Eugeniusz Grzeszczak, polski polityk
- Maciej Zięba, polski dominikanin, filozof, teolog i publicysta
- Jerzy Stelmach, prawnik i filozof
- 5 stycznia - Walter E. Scott, amerykański hochsztapler (ur. 1872)
- 17 lutego - Alfred Szczepański, wybitny polski taternik (ur. 1908)
- 25 marca - Leon Schiller, polski artysta, jeden z najwybitniejszych polskich twórców sztuki scenicznej XX wieku (ur.1887)
- 27 kwietnia - Antoni Bolesław Dobrowolski, polski geofizyk i podróżnik (ur. 1872)
- 6 maja - Bertie Forbes, dziennikarz finansowy, założyciel czasopisma Forbes.(ur. 1880)
- 9 maja - Jörg Lanz von Liebenfels, niemiecki badacz zajmujący się rasami (ur. 1874)
- 7 czerwca - Alan Mathison Turing, angielski matematyk, twórca maszyny Turinga i jeden z twórców informatyki (ur. 1912)
- 1 sierpnia - Charles-Albert Cingria, szwajcarski francuskojęzyczny pisarz i publicysta (ur. 1883)
- 19 września - Miles Franklin, australijska pisarka i feministka (ur. 1879)
- 5 października - Florent Alpaerts, kompozytor belgijski (ur. 1876)
- 27 października - Franco Alfano, kompozytor włoski (ur. 1876)
- 3 listopada - Henri Matisse, malarz francuski, grafik (ur. 1869)
- 17 listopada - Tadeusz Banachiewicz, polski matematyk, astronom i geodeta (ur. 1882)
- 28 listopada - Enrico Fermi, włoski fizyk teoretyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1938 (ur. 1901)
- 4 grudnia – Jan Calabria, włoski duchowny, założyciel Zgromadzenia Ubogich Sług Bożej Opatrzności, święty katolicki (ur. 1873)
- 19 grudnia - Ludwik Solski, polski aktor (ur. 1855)
- 31 grudnia - Władysław Umiński, polski pisarz, prekursor literatury science-fiction (ur. 1865)
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|
