Męczennik
Męczennik (gr. μάρτυς, mártus, łac. martyr: "świadek") – określenie osoby, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań[1].
W chrześcijaństwie, a szczególnie w katolicyzmie i prawosławiu był to chrześcijanin, który został uśmiercony przez prześladowcę za wiarę w Jezusa Chrystusa. Taka śmierć określana jest mianem śmierci męczeńskiej. Pojęcie męczeństwa istnieje także w pozostałych religiach abrahamicznych oraz w sikhizmie, częściowo również w hinduizmie i shintō. Pojęcie męczeństwa było też wykorzystywane przez ideologie państwowe np. w III Rzeszy i w Chinach.
Spis treści |
[edytuj] Śmierć męczeńska
Śmierć poniesiona w imię idei i przekonań, zazwyczaj zadana przez osoby trzecie w wyniku ich nagłego działania lub stosowania przemocy i tortur.
Śmierć męczeńska jest wyrazem bezwzględnego przywiązania do idei i przekonań dlatego ma ogromne znaczenie w utrwalaniu postaw i wzorców kulturowych lub religijnych. Przykładem takich wzorców w kulturze polskiej może być męczeństwo dzieci głogowskich lub tzw. Męczennicy katyńscy.
Najważniejsze jednak znaczenie śmierć męczeńska ma w wymiarze religijnym. Jednak nie każda religia ma swoich męczenników, a tylko niektóre z nich otaczają ich kultem. Pojęcie męczeństwa za wiarę istnieje w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie, ale w zasadzie nie występuje np. w hinduizmie i buddyzmie.
Bardzo wyraźnie widać zjawisko męczeństwa w chrześcijaństwie, gdzie męczennicy traktowani byli od początku jako najwierniejsi świadkowie głoszonych przekonań. Z tego powodu stanowili filar Kościoła jako wzory wierności Jezusowi. Miało to również dosłowne znaczenie, gdy przyjął się zwyczaj budowania kościołów na grobach męczenników lub na miejscach ich śmierci.
[edytuj] Męczeństwo
[edytuj] Chrześcijaństwo
Męczennikiem w chrześcijaństwie jest osoba która poniosła śmierć z winy prześladowcy indywidualnego lub zbiorowego (prześladowcą zbiorowym są np. systemy ideologiczno-polityczne), kierującego się nienawiścią do wiary chrześcijańskiej. Męczennik musi mieć wolę przyjęcia męczeństwa. Chrześcijaństwo nie uznaje za męczenników samobójców i przypadkowe ofiary prześladowań. Męczennik nie może też umyślnie prowokować prześladowcy do zadania mu śmierci męczeńskiej.
Pierwszym, który oddał życie za wiarę w Jezusa Chrystusa był św. Szczepan (Stefan).
Katolicyzm i prawosławie uznają męczeństwo w wyniku procesu kanonizacyjnego. W tych wyznaniach istnieje kult męczenników; czci się ich groby, wizerunki i relikwie. Anglikanizm czci pamięć o męczennikach.
O męczeństwie papież Jan Paweł II powiedział:
 |
[edytuj] Islam
Pojęcie męczeństwa w islamie różni się znacznie od chrześcijańskiego i żydowskiego, ponieważ w islamie śmierć w wyniku prześladowań religijnych nie jest najważniejszym warunkiem męczeństwa. W islamie szyickim istnieje rozwinięty kult męczenników (także ich grobów i relikwii). Islam uważa śmierć w walce z "niewiernymi" za śmierć męczeńską. Kontrowersyjne jest uznawanie sprawców samobójczych zamachów terrorystycznych przeciwko ludności cywilnej za męczenników.
[edytuj] Judaizm
Pojęcie męczeństwa za wiarę (zwanego Kiddusz Haszem, czyli "uświęceniem w imię Boga") jest w judaizmie zbliżone do pojęcia chrześcijańskiego. Wzmianki o męczennikach żydowskich, którzy zginęli z rąk pogańskich prześladowców, zwłaszcza w epoce hellenistycznej, są częste w żydowskiej literaturze religijnej. W Polsce żydowskim męczennikiem był np. Walentyn Potocki. Współcześnie za męczenników uznaje się np. ofiary Holokaustu. Niektórzy religioznawcy określają nawet judaizm jako "religię męczeństwa", która inspirowała rozwój martyrologii w chrześcijaństwie.
[edytuj] Bahaizm
Bahaizm uznaje za męczennika osobę, która poświęciła swoje życie w służbie ludzkości i w imię Boga. Jednak Bahá'u'lláh, założyciel tej religii, przekonywał wyznawców, aby nie pojmowali oddawania życia za wiarę w dosłownym sensie; męczeństwo to też życie poświęcone całkowicie służbie ludzkości[3].
[edytuj] Sikhizm
W sikhizmie męczeństwo jest główną zasadą wiary i podstawą teologii. Sześciu guru są największymi przykładami męczenników w sikhizmie. Ponieśli oni śmierć męczeńską w Pendżabie, broniąc swojej wiary przed muzułmanami. Bardziej współczesnymi przykładami męczenników sikhijskich są Bhagat Singh i Udam Singh, którzy zginęli w latach 40. XX w.
[edytuj] Inne religie
Pojęcie męczeństwa za wiarę rzadko jest spotykane w innych religiach niż religie abrahamiczne. Niezmiernie rzadko występuje w tzw. religiach pogańskich, gdzie przybiera formę np. oddania życia w imię honoru, obowiązku itp. Takie formy skrajnego poświęcenia spotykamy np. w japońskiej religii Shintō.
Męczeństwo za wiarę nie jest spotykane w religiach dharmicznych: buddyzmie, dżinizmie i hinduizmie. Wynika to z bardzo dużej tolerancji doktrynalnej, relatywizmu i nawet indyferentyzmu doktrynalnego tych religii. Niekiedy wskazuje się na istniejącą w hinduizmie obligację wypełniania obowiązku (dharmy), który w przypadku kasty kszatrijów polega na gotowości do oddania swego życia w walce z wrogiem. Nagrodą za taką śmierć ma być wyzwolenie z cyklu wcieleń (moksza) (wg. Bhagawadgita, rozdz. 2, wers 37). Może to być uznane za formę męczeństwa.
[edytuj] Ideologie państwowe
I Republika Francuska od 1793 ustanowiła oficjalny kult państwowy rewolucjonistów, którzy zginęli za ideały republikańskie. Głównymi "męczennikami" byli: Jean Paul Marat, Joseph Chalier i Louis Michel le Peletier (zwani "Trójcą Rewolucji"); poza tym również dzieci-męczennicy: Joseph Bara i Joseph Agricol Viala. W 1794 wysunięto nawet propozycję, aby z Marata uczynić jedyne bóstwo Republiki; przeważyła jednak koncepcja kultu Najwyższej Istoty[4].
Pojęcie męczeństwa było wykorzystywane przez propagandę Kuomintangu w Chinach w XX w. Polegli w walkach o Republikę byli uznawani przez władze za męczenników.
Nazizm głosił kult własnych męczenników, poległych w walce za ideę narodowego socjalizmu. Byli to tzw. Blutzeuge (świadkowie krwi). W III Rzeszy władze propagowały państwowy kult poległych w puczu monachijskim oraz takich osób jak np. Herbert Norkus, Horst Wessel i Wilhelm Gustloff. Ku czci tych "męczenników" wznoszono pomniki i nawet budynki o charakterze kultowym (jak np. Ehrentempel, czyli Świątynia Honoru w Monachium- zniszczona przez aliantów w 1947). Dzisiaj taki kult istnieje szczątkowo w ruchu neonazistowskim.
[edytuj] Zobacz też
- Acta martyrum
- Szahid
- męczennica (gatunek rośliny)
- kategorie: męczennicy i męczennicy chrześcijańscy
Przypisy
- ↑ SJP
- ↑ Jan Paweł II, Skoczów, 22 maja 1995 r.: Homilia wygłoszona w czasie mszy św. odprawianej na wzgórzu „Kaplicówka” (pol.). [dostęp 12 listopada 2008].
- ↑ Dying for God: Martyrdom in the Shii and Babi Religions (ang.) (dostęp 18.11.2010)
- ↑ Michel Vovelle, "Le culte des martyrs dela Liberté" [w:] La Révolution contre l'Église, Éditions Complexe, Bruxelles 1988, s. 175-178. ISBN 2-87027-254-5
| Tworzy się nowa lewica z Kwaśniewskim i Palikotem? | ||
B. prezydent Aleksander Kwaśniewski, b. premierzy: Włodzimierz Cimoszewicz i Józef Oleksy, prezydencki minister Tomasz Nałęcz, a także Janusz Palikot debatowali w piątek o przyszłości Polski i UE. Spotkanie odbyło się w siedzibie fundacji Kwaśniewskiego.
|
||
| We Włoszech znów śnieg. I znów kraj stoi na głowie | ||
Potężne śnieżyce nawiedziły w piątek północne i środkowe Włochy. Najmniejsze opady śniegu - mimo alarmujących prognoz - wystąpiły w Rzymie, gdzie poczyniono największe przygotowania na atak zimy, zamknięto szkoły i urzędy.
|
||
| Niemcy też nie chcą ACTA. Protesty na ulicach | ||
Protesty przeciwko ACTA obejmą dziś (sobota) także Niemcy. Przeciwnicy porozumienia wyjdą na ulice, mimo decyzji niemieckiego rządu, który wczoraj ogłosił, że kontrowersyjnej umowy na razie nie podpisze.
|
||
| Holandia: Protest Polaków | ||
Na portalu związków zawodowych Polaków mieszkających w Holandii (PZZH) jest możliwość podpisania petycji przeciwko dyskryminowaniu imigrantów, także z Polski, przez portal antyimigracyjnej holenderskiej Partii na rzecz Wolności (PVV).
|
||
| "Emocje wokół ACTA będą wygasać, premier miał dobrą intuicję" | ||
Minister kultury Bogdan Zdrojewski uważa, że emocje wokół ACTA "powoli mogą w Polsce wygasać". Według niego publikacja w internecie dokumentów dotyczących tej sprawy jeszcze się nie zakończyła. Została końcówka - powiedział.
|
