Mikołaj Radziwiłł Czarny
| Mikołaj Krzysztof Radziwiłł "Czarny" | |
 Mikołaj Krzysztof Książę Radziwiłł "Czarny" |
|
 Trąby |
|
| Data urodzenia | 4 lutego 1515 |
| Miejsce urodzenia | Nieśwież |
| Data śmierci | 28 maja lub 29 maja 1565 |
| Miejsce śmierci | Łukiszki |
| Rodzina | Radziwiłł |
| Rodzice | Jan Radziwiłł Anna Kiszka |
| Małżeństwo | Elżbieta Szydłowiecka |
| Dzieci | z Elżbietą Szydłowiecką: Mikołaj Krzysztof Radziwiłł "Sierotka" Elżbieta Radziwiłł Zofia Agnieszka Radziwiłł Anna Magdalena Radziwiłł Jerzy Radziwiłł Albrecht Radziwiłł Stanisław Pius Radziwiłł Krystyna Radziwiłł |
Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany Czarnym (od koloru włosów), herbu Trąby (ur. 4 lutego 1515 w Nieświeżu, zm. 28 lub 29 maja 1565 w Łukiszkach koło Wilna) – marszałek wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński.
Książę od 1547, pochodzący z litewskiego rodu Radziwiłłów (Radvila), syn kasztelana trockiego Jana i Anny z Kiszków. Wprowadził i umocnił na Litwie Kościół ewangelicko-reformowany, propagował kalwinizm także w Koronie. Stworzył potęgę rodu Radziwiłłów. Był postacią kontrowersyjną: w Polsce ma opinię ambitnego intryganta, na Litwie jest uważany za litewskiego patriotę.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
[edytuj] Lata nauki i kariera
Otrzymał wszechstronne wykształcenie, studiował w Wittenberdze, następnie przebywał na dworze królewskim w Krakowie, gdzie poznał przyszłego króla Zygmunta II Augusta. Związek, a następnie małżeństwo siostry stryjecznej Mikołaja – Barbary Radziwiłłówny z Zygmuntem Augustem umocnił jego pozycję, w 1551, nadał mu Zygmunt II August przywilej chronienia w archiwum nieświeskim wszystkich dokumentów, dotyczących dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego: w 1544 Mikołaj został marszałkiem ziemskim, w 1550 kanclerzem, w 1551 wojewodą wileńskim, kumulując najwyższe urzędy w państwie i stając się wraz z bratem Mikołajem Radziwiłłem Rudym najbardziej wpływowym dygnitarzem na Litwie. Od 1548 jego żoną była Elżbieta Szydłowiecka, która wniosła w posagu tzw. "Dobra Szydłowieckie" które otrzymała w spadku po ojcu Krzysztofie Szydłowieckim.
[edytuj] Działalność pro-litewska
Mikołaj Czarny zawsze starał się umocnić Wielkie Księstwo Litewskie przy pomocy polskiej, ale ze szkodą Polski; w 1561 doprowadził do włączenia Liwonii do Litwy.
W 1553 oficjalnie przeszedł na luteranizm, a w 2 lata później nawiązał korespondencję z wybitnymi teologami kalwinizmu, w tym z samym Janem Kalwinem. Wkrótce dostrzegł w kalwinizmie możliwość umocnienia własnej pozycji i usamodzielnienia Litwy od Polski pod własnym panowaniem (ponieważ kalwinizm głosił nieposłuszeństwo wobec "heretyckich" władców, czyli w tym przypadku wobec katolickiego króla Polski). Sprzeciwiał się unii lubelskiej i z powodu tej opozycji został odsunięty przez króla od wpływu na politykę.
[edytuj] Propagator kalwinizmu
Około 1557 przeszedł na kalwinizm. W tym roku ufundował w Wilnie pierwszy na Litwie kościół i szkołę tego wyznania. Wkrótce zaczął energicznie zwalczać katolicyzm i prawosławie w swoich litewskich i małopolskich posiadłościach: od 1560 odebrał katolikom kościoły w Nieświeżu, Klecku, Ołyce, Subotnikach, Mordach i Szydłowcu i przekazał je pastorom kalwińskim. Zaczął też aktywnie propagować swoje wyznanie, otwierając drukarnie w Nieświeżu i Brześciu Litewskim, gdzie w 1563 wydrukowano pierwsze protestanckie tłumaczenie biblii na język polski. Wspierał działaczy reformacji, takich jak Francesco Stancaro, Szymon Budny, Marcin Czechowic i Jan Łaski (młodszy). Po śmierci Mikołaja Czarnego jego dzieło kontynuował Mikołaj Radziwiłł Rudy.
W 2004 r. w pozostałościach kościoła w Dubinkach znaleziono szczątki, które zidentyfikowano jako należące do Mikołaja Radziwiłła i jego krewnych. 5 września 2009 r. odbył się ich powtórny uroczysty pogrzeb[1].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Przywilej Ferdynanda I dla Mikołaja Radziwiłła potwierdzający dziedziczny tytuł książęcy z dnia 14 XII 1547 roku
- Genealogia polskich rodzin arystokratycznych.
- List Mikołaja Radziwiłła Czarnego do Lipomana.
- Dedykacja Biblii Brzeskiej królowi Zygmuntowi Augustowi.
- List Jana Kalwina do Mikołaja Radziwiłła.
Przypisy
| Poprzednik Jan |
|
Głowa rodu Radziwiłłów 1542-1565 |
|
Następca Mikołaj Krzysztof "Sierotka" |
| Poprzednik Elżbieta Szydłowiecka |
 |
Hrabia na Szydłowcu 1548-1565 |
|
Następca Mikołaj Krzysztof Radziwiłł |
|
|||||||
| Demonstracje przeciwko ACTA w całej Europie | ||
W wielu krajach europejskich zorganizowano w sobotę dzień akcji przeciwko ACTA - międzynarodowej umowie handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podrabianymi. Na ulice wyszły tysiące ludzi.
|
||
| Marsz kibiców. Siedem radiowozów eskortowało pięć osób | ||
Jedynie pięć osób spośród zgromadzonych pod stadionem Legii trzech tysięcy wyruszyło pod Stadion Nardowy w sobotniej demonstracji kibiców. Marsz miał stanowić protest wobec odwołania meczu o Superpuchar na Stadionie Narodowym oraz polityki rządu wobec kibiców piłkarskich.
|
||
| Zaskakujące wieści z Moskwy. Władze nie wydały zezwolenia na marsz proputinowski | ||
Władze Moskwy nie wydały zgody na wiec poparcia dla kandydującego w marcowych wyborach prezydenckich Władimira Putina, który sztab wyborczy premiera chciał zorganizować 23 lutego na Placu Maneżowym przed murami Kremla. Miało w nim uczestniczyć 200 tys. ludzi.
|
||
| Włochy huczą: Spisek na życie Benedykta XVI! Umrze w ciągu roku! Watykan: Brednie, szaleństwo... | ||
W Watykanie krążą listy o spisku na życie papieża, wysuwane są hipotezy, że Benedykt XVI umrze w ciągu roku, i dochodzi do intryg na szczytach hierarchii - pisze cała sobotnia włoska prasa. Watykan nazwał te doniesienia "bredniami" i "szaleństwem".
|
||
| PJN: "Zobowiążcie się, że odrzucicie ACTA" | ||
Paweł Kowal, prezes PJN i poseł do Parlamentu Europejskiego wysłał list do europarlamentarzystów z Polski, w którym wzywa, by zobowiązali się, że nie zagłosują w PE za umową ACTA.
|
