Neapol
Na mapach:
| Neapol | |||||
|
|||||
| Państwo |  Włochy |
||||
| Region |  Kampania |
||||
| Powierzchnia | 117 km² | ||||
| Położenie | 40°50′N 14°15′E |
||||
| Wysokość | 17 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2009) • liczba ludności • gęstość |
963 661[1] 8236 os./km² |
||||
| Nr kierunkowy | 081 | ||||
| Kod pocztowy | 80100 | ||||
|
Położenie na mapie Włoch
  Neapol
|
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
 Hasło Neapol w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.
Neapol jest położony tarasowo nad Zatoką Neapolitańską (Morze Tyrreńskie) u podnóża Wezuwiusza.
W pobliżu Neapolu znajdują się:
- wyspy Ischia i Capri leżące u wejścia do Zatoki Neapolitańskiej
- półwysep Sorrento
Liczba mieszkańców: 993 386 (2004), a zespół miejski ponad 3 mln. Jest to trzecie pod względem zaludnienia miasto we Włoszech. Jest to też jedno z trzech miast włoskich posiadających metro, tzw. Metropolitana di Napoli (obecnie posiada 6 linii, ale w planach jest zwiększenie ich liczby do 10).
W Neapolu i okolicach mieszkańcy posługują się specyficznym dialektem neapolitańskim. Neapol stanowi główny ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy południowych Włoch. Jest to drugi co do wielkości przeładunków port we Włoszech. W Neapolu znajduje się uniwersytet założony w roku 1224 oraz liczne szkoły wyższe i placówki naukowo-badawcze. Mieści się tam ważny węzeł komunikacyjny, a także międzynarodowy port lotniczy Capodichino. Neapol jest licznie odwiedzany przez turystów z całego świata. Jest to miasto bardzo atrakcyjne pod względem turystycznym. We wrześniu i w grudniu rzesze turystów przyciąga Cud Świętego Januarego (patrona miasta).
Historyczne centrum Neapolu jest największe w Europie (1700 hektarów) i jest wymienione przez UNESCO na Liście Światowego Dziedzictwa. W swojej historii Neapol był stolicą księstw, królestw i jednego imperium. Był też jednym z głównych ośrodków kultury. W bezpośrednim sąsiedztwie Neapolu znajduje się wiele miejsc, które są silnie związane z Neapolem z przyczyn historycznych, artystycznych i architektonicznych.
Neapol jest czwartym co do wielkości gospodarki miastem we Włoszech, za Mediolanem, Rzymem i Turynem. Jest 91 najbogatszym miastem na świecie z PKB 43 mln, wyprzedzając gospodarki Budapesztu i Zurichu. Jest jednym z największych ośrodków przemysłowych kraju. Neapol jest członkiem Eurocities. Miasto zostało wybrane na europejską siedzibę organizacji AKP oraz na Miasto Literatury przez UNESCO. W dzielnicy Posillipo znajduje się Villa Rosebery, jedna z oficjalnych rezydencji Prezydenta Włoch.
Spis treści |
[edytuj] Historia
- założony w V wieku p.n.e. jako kolonia grecka Kume
- w roku 327 p.n.e. zdobyty przez Samnitów, a w roku 290 p.n.e. przez Rzymian - Neapolis
- Neapol stał się jednym z głównych ośrodków antycznego Rzymu
- od VI wieku formalnie we władzy Bizancjum, faktycznie niezależne miasto
- w roku 1139 podbity przez Normanów z Sycylii i przyłączony przez Rogera II do Królestwa Sycylii
- od roku 1226 Neapol stolicą Królestwa Sycylii - panowanie Andegawenów
- w XIV-XV wieku jeden z głównych ośrodków włoskiego renesansu, wywierający także wpływ na Hiszpanię
- w roku 1442 Neapol zdobył król Aragonii Alfons V - panowanie Aragonii
- w roku 1504 Neapol, Sycylia i Sardynia zostały pochłonięte przez Hiszpanię,
- w latach 1714 - 1735 Neapool z Sardynią dostały się pod panowanie Austrii,
- w 1720 roku nastąpiła zamiana Sardynii na Sycylię z Sardynią
- od roku 1735 Neapol znajduje się pod panowaniem hiszpańskich Burbonów
- w roku 1799 Napoleon I zdobył Neapol i utworzył Republikę Partenopejską, która upadła w lipcu tego samego roku
- w roku 1806 powstało zależne od Francji Królestwo Neapolu pod rządami Bonapartych
- 1815 - Powstanie Królestwa Obojga Sycylii pod rządami Burbonów hiszpańskich
- w XIX wieku ośrodek ruchów rewolucyjnych - powstania w latach 1820-21, 1848-49
- w roku 1860 Neapol poddał się Giuseppe Garibaldiemu i wszedł w skład zjednoczonych Włoch
- Neapol doznał poważnych zniszczeń w czasie II wojny światowej
- okupowany przez wojska niemieckie, które zostały wyparte w wyniku powstania antyfaszystowskiego nazywanego "Cztery dni Neapolu" (wrzesień 1943).
[edytuj] Zabytki
- liczne muzea
- Museo Archeologico Nazionale, w którym znajdują się najcenniejsze znaleziska z Pompejów i Herkulanum
- Museo di Capodimonte
- Galleria Nazionale
- zamki średniowieczne
- Castel dell'Ovo - Zamek Jajeczny (XII i XVI wiek)
- Castel Nuovo - Nowy Zamek, rozbudowany przez aragońskich władców Neapolu (XIII, XV, XVII wiek) z renesansowym bogato rzeźbionym łukiem triumfalnym Alfonsa V Aragońskiego oraz Kaplicą Palatyńską (Cappella Palatina)
- liczne zabytkowe kościoły ciekawe architektonicznie
- S. Maria del Carmine (XIII, XVIII wiek)
- S. Domenico Maggiore (XIII, XVII wiek)
- S. Maria la Nova (XIII-XVI wiek)
- S. Giovanni a Carbonara (XIII-XVI wiek)
- S. Lorenzo (XIII, XVIII wiek)
- S. Agostino alla Zecca (XIV, XVII, XVIII wiek)
- S. Chiara (XIV i XVIII wiek, po wojnie odbudowany)
- S. Anna dei Lombardi zwany Monteoliveto (XV, XVI wiek)
- S.S. Severino e Sossio (XV, XVI wiek)
- S. Maria Donnaregina (Kościół barokowy - XVII wiek)
- Gerolomini (Kościół barokowy - XVI, XVII wiek)
- S. Filippo Neri (XVI-XVIII wiek)
- S. Annunziata (XVIII wiek)
- S. Francesco di Paolo (1817-46)
- S. Giacomo degli Spanoli (Kościół renesansowy - XVI wiek)
- Gesù Nuovo (Kościół renesansowy - XVI, XVII wiek)
- gotycka katedra (XIII-XV wiek) z kaplicą św. Januarego
- pałace
- Palazzo di Capodimonte (pałac barokowy - XVIII wiek) z Nazionale Galleria di Capodimonte kolekcje malarstwa malarstwa (Mantegna, Tycjan i inni)
- Palazzo Como (pałac renesansowy - XV wiek)
- Palazzo Gravina (pałac renesansowy XV wiek)
- Palazzo Salerno (pałac barokowy - XVIII wiek)
- Palazzo Reale (królewski pałac barokowy - XVII-XIX wiek)
- kartuzja (Certosa di S. Martino)
- katakumby rzymskie (di San Gennaro, di San Gaudioso)
- Pompeje - odkrycia archeologiczne
- Campi Flegrei, Solfatara
UNESCO wpisało zabytkową część Neapolu na listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego.
[edytuj] Kolej
W mieście znajdują się stacje kolejowe Napoli Bagnoli-Agnano Terme, Napoli Campi Flegrei, Napoli Cavalleggeri d'Aosta, Napoli Gianturco, Napoli Mergellina, Napoli Montesanto, Napoli Piazza Amadeo, Napoli Piazza Cavour, Napoli Piazza Garibaldi, Napoli Piazza Leopardi, Napoli San Giovanni-Barra
[edytuj] Miasta partnerskie
Miasta partnerskie Neapolu:[2]
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona internetowa samorządu lokalnego w Neapolu (wł.)
- Wirtualne panoramy Neapolu
- Szlaki turystyczne w Neapolu (pol.)
- Historia Neapolu (wł.)
Przypisy
- ↑ Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2009 Municipality: Napoli
- ↑ Gemellaggi. Comune di Napoli. [dostęp 2008-12-22].
- ↑ Sister City - Budapest. Official website of New York City. [dostęp 2008-12-22].
- ↑ Miasta partnerskie: Budapeszt (węg.). Official Website of Budapest. [dostęp 2008-12-22].
| Jak Sarkozy chce zapewnić sobie zwycięstwo? | ||
Nowy system pomocy dla bezrobotnych, nie dla małżeństw homoseksualnych, ostra polityka imigracyjna - to niektóre z pomysłów, które mają zapewnić reelekcję obecnemu prezydentowi Francji. Sam Nicolas Sarkozy wymienił je w wywiadzie dla dziennika "Le Figaro".
|
||
| Zaskakująco wielu Republikanów zagłosuje na Obamę | ||
Ponad miesiąc po rozpoczęciu w USA maratonu prawyborów prezydenckich w Partii Republikańskiej (GOP) nie może ona wyłonić odpowiedniego kandydata. Według najnowszego sondażu część Republikanów chce głosować w wyborach na...Demokratę, prezydenta Baracka Obamę.
|
||
| Minister Sikorski: Janukowycz nie dał nadziei | ||
Szef MSZ Radosław Sikorski powiedział w czwartek, że prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz w rozmowie z nim nie dał żadnych nadziei na przełom ws. Julii Tymoszenko. "Nie wygląda to dobrze" - odparł minister pytany o szanse na wcześniejsze wyjście z więzienia b. premier Ukrainy.
|
||
| Dziwny przypadek głowy państwa, które nie istnieje | ||
W przeddzień ceremonii samozwańczego przejęcia władzy liderka południowoosetyjskiej opozycji Ałła Dżiojewa zapadła w śpiączkę. Jak poinformowała szefowa jej sztabu wyborczego Fatima Kokojewa - kandydatka na prezydenta Osetii Południowej zasłabła przebywa na oddziale reanimacji szpitala w Cchinwali. Kobieta nie wykluczyła zamachu na życie niedoszłego prezydenta separatystycznej republiki.
|
||
| Ścigał zbrodnie reżimu Franco. Czy dlatego go skazano? | ||
Światowe media, komentując wyrok na sędziego Baltasara Garzona, wobec którego hiszpański Sąd Najwyższy orzekł zakaz wykonywania zawodu "z powodu przekroczenia uprawnień" w sprawie kryminalnej, wiążą go z jego próbą ścigania zbrodni frankizmu.
|
