Oliwa (dzielnica Gdańska) - Wiki www.fasdnea.info 08

Oliwa (dzielnica Gdańska)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Gdańska. Zobacz też: pozostałe znaczenia tego słowa.
Herb Gdańska Oliwa
dzielnica Gdańska
Herb
Herb Oliwy
Status dzielnica
Założono XII w.
W granicach miasta od 1926
Powierzchnia 18,23 km²
Populacja (2005)
 - liczba ludności
 - gęstość
19 185
1 052 os./km²
Kod pocztowy 80-300 do 80-399
Położenie na planie Gdańska
Położenie na planie Gdańska
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Oliwa (kaszb. Òlëwô, łac. i niem.: Oliva) – od 1926 roku dzielnica Gdańska (wcześniej była odrębną gminą miejską, od wschodu granicząca z Przymorzem i Żabianką, od północy – z Sopotem, od południa – z dzielnicami Strzyża, VII Dwór i Brętowo, od zachodu z Matarnią i Osową. Jest otoczona od zachodu wzgórzami morenowymi porośniętymi Lasami Oliwskimi tworzącymi Trójmiejski Park Krajobrazowy. Obszar Oliwy, w większej części odwadniany jest przez Potok Oliwski i jego dopływy.

Komunikację zapewnia stacja kolejowa z dworcem obsługująca zarówno połączenia podmiejskie (SKM) jak i liczne połączenia dalekobieżne. Dwa węzły przesiadkowe położone po obydwu stronach dworca kolejowego umożliwiają dogodne połączenia z przyległymi dzielnicami Gdańska, Sopotu i Gdyni, stanowią je pętle autobusowe oraz tramwajowa.

Spis treści

[edytuj] Etymologia nazwy

Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich (wysunięta niedawno przez polskich językoznawców) wskazuje na Oławę – hipotetyczną i nie występującą w żadnych źródłach słowiańską nazwę przepływającego przez Oliwę potoku. Druga (przez wieki istnienia klasztoru oliwskiego uznawana za jedyną) wywodzi jej pochodzenie od drzewka oliwnego (łac.: oliva) – biblijnego symbolu, do którego mieliby odwołać się cystersi nadając nazwę klasztorowi i miejscowości. Bezspornym faktem jest, że po raz pierwszy nazwę w formie Olyva wymienia dokument z 1188r.

[edytuj] Historia Oliwy

Nie wiadomo kiedy powstała Oliwa, choć badania archeologiczne wskazują na osadnictwo na tym terenie już we wczesnej epoce żelaza, a tradycja cysterska (niepotwierdzona przez inne źródła) wspomina o istniejącej w Oliwie siedzibie książąt pomorskich.

Archikatedra Oliwska

Pierwsza wzmianka o Oliwie dotyczy fundacji klasztoru cystersów w 1186 roku. Zakonnicy uzyskali wtedy od pomorskiego księcia Sambora I (akt nadania z 1188 roku) kilka osad – w tym Oliwę, która na długie wieki stała się wsią klasztorną, a jej historia związała się bezpośrednio z historią opactwa cysterskiego.

W wyniku I rozbioru Polski Oliwa (licząca około 70 zabudowań) znalazła się w państwie pruskim. Pruskie władze skonfiskowały cały majątek cystersów, opatowi oliwskiemu przyznając pensję, a klasztorowi odszkodowanie.

W 1807 roku Oliwę zajęły wojska napoleońskie, które w klasztorze urządziły lazaret. Oliwa znajdowała się w obrębie Wolnego Miasta Gdańska – w praktyce do 1813 roku, kiedy do Oliwy wkroczyły wojska rosyjskie.

W 1815 roku Oliwa, wraz z Gdańskiem, zostaje ponownie przyłączona do Królestwa Prus.

Kościół św. Jakuba w Oliwie

W 1831 zostaje ostatecznie zlikwidowane opactwo cysterskie. Kościół klasztorny staje się katolickim kościołem parafialnym, a dotychczasowy kościół parafialny (pod wezwaniem św. Jakuba) zostaje oddany na użytek gminy ewangelickiej. Parafia oliwska obejmowała wówczas swym zasięgiem obszar kilkunastu miejscowości m.in.: Sopot, Wrzeszcz, Zaspa, Nowy Port, Wysoka i Rynarzewo.

Pierwszym wójtem Oliwy zostaje mianowany w 1852 r. Gustaw Schilling.

W 1864 roku do Oliwy przyłączono Polanki i Dolinę Schwabego czyli część dzisiejszej Doliny Radości. W roku 1907 przyłączono do Oliwy gminę Jelitkowo i osady: Żabianka (Gdańsk) oraz "Kuźnię Konrada" (w obrębie obecnego Przymorza).

Stacja kolejowa Gdańsk Oliwa

W 1870 r. wybudowano połączenie kolejowe z Gdańskiem i Koszalinem, zaś w 1874 r. Oliwa staje się gminą miejską, której pierwszym naczelnikiem zostaje Georg Czachowski. W tym czasie wybrukowano pierwszą ulicę (obecnie ul. Opata Rybińskiego) oraz założono pierwszą linię tramwaju konnego w Oliwie.

Wybudowanie linii tramwajowych do Wrzeszcza (1901) oraz Jelitkowa (1908) przyczyniło się do dalszej rozbudowy Oliwy. W 1909 roku zbudowano nowy dom zdrojowy i molo w Jelitkowie. W 1907 roku powstała oliwska gazownia; zaś w 1911 r. do Oliwy doprowadzono bieżącą wodę, choć kanalizacja pojawiła się dopiero dziesięć lat później. W 1912 r. założono w parku oliwskim ogród botaniczny.

Granice utworzonego postanowieniem traktatu wersalskiego z 1919 roku (wszedł w życie w 1920 roku) Wolnego Miasta objęły Oliwę.

W 1920 roku zakończono budowę ewangelickiego Kościoła Pojednania (obecnie – pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, w 1945 przejęty przez cystersów). Lata 20. przyniosły dalszą rozbudowę Oliwy, w tym powstały m.in.: fabryka farb i lakierów "Daol" i fabryka czekolady "Anglas" (do dziś istnieją budynki fabryki czekolady) oraz wytwórnia środków spożywczych "Dr. Oetker" (obecnie funkcjonuje pod starą nazwą).

W 1921 roku burmistrzem Oliwy został Herbert Creutzburg. Planował on otworzenie w Pałacu Opatów kasyna - na wzór sopockiego. Doprowadził do ruiny oliwską Kasę Oszczędnościową (straty wyniosły 400 000 guldenów). Straty pokryło miasto Gdańsk i od tej pory (tj. 1 lipca 1926) Oliwa jest dzielnicą tego miasta, pomimo próby odłączenia po II wojnie światowej.

W 1922 roku kościół oliwski stał się siedzibą biskupa Edwarda O'Rourke – najpierw administratora apostolskiego dla Wolnego Miasta Gdańsk, a potem pierwszego ordynariusza nowoutworzonej (1925) diecezji gdańskiej.

W 1927 roku w pałacu opatów zostało utworzone muzeum (Staatliches Landesmuseum für Danziger Geschichte). Dyrektorem muzeum został mianowany Erich Keyser.

1 września 1939 r. wybuchła II wojna światowa. Wolne Miasto Gdańsk (w tym Oliwa) oraz polskie województwo pomorskie zostały włączone do III Rzeszy jako Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Zajęta przez wojska radzieckie 25 marca 1945 roku; razem z Gdańskiem wróciła do Polski.

W 1957 r. do Oliwy przeniesiono Technikum Wychowania Fizycznego na bazie którego utworzono Studium Nauczycielskie Wychowania Fizycznego a 12 lat później Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego, przemianowaną w 1981 r. na Akademię Wychowania Fizycznego, obecnie funkcjonuje pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu.

Po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego (skr.: UG) na jego potrzeby na początku lat siedemdziesiątych w Oliwie powstały dwa nowe budynki – dla Wydziału Humanistycznego i Wydziału Matematyki i Fizyki; wkrótce zbudowano też rektorat, domy studenckie, hotel asystencki i stołówkę, będące zalążkiem uniwersyteckiego miasteczka.

Dwukrotnie w czasie pobytu w Gdańsku w czerwcu 1987 r. oraz w czerwcu 1999 r. Jan Paweł II zamieszkał w specjalnie przygotowanym apartamencie nieopodal oliwskiej archikatedry.

Gdański ośrodek regionalny Telewizji Polskiej 18 grudnia 1996 r. rozpoczął nadawanie programu telewizyjnego ze studia w Oliwie usytuowanego przy ul. Józefa Czyżewskiego 42 (już w 1987 r. z poprzedniego ośrodka we Wrzeszczu przeniosła się część służb technicznych).

Wydz. Prawa i Administracji Uniw. Gdańskiego

XXI wiek Oliwa rozpoczęła otwarciem nowego budynku Wydziału Prawa i Administracji UG oraz planami dalszej rozbudowy kampusu uniwersyteckiego

Ludność:

  • 1772 r. – ok. 500 mieszkańców
  • 1860 r. – ok. 2000 mieszkańców
  • 1890 r. – ponad 4000 mieszkańców
  • 1900 r. – prawie 6500 mieszkańców
  • 1905 r. – ponad 7500 mieszkańców
  • 1910 r. – ponad 9000 mieszkańców
  • 1918 r. – ok. 11 000 mieszkańców
  • 1924 r. – prawie 14 000 mieszkańców
  • ...
  • 2004 r. - jako dzielnica 19 824 mieszkańców (94,6 tys. mieszk. w granicach z 1926 r.)

[edytuj] Muzea

Nowy Pałac Opatów (zbud. 1754-1756)
  • Muzeum Diecezjalne - Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 16
  • Muzeum Narodowe w Gdańsku:
  • Zabytkowa Kuźnia Wodna - Gdańsk Oliwa, ul. Bytowska 1

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

Park im. Adama Mickiewicza w Oliwie

[edytuj] Szkoły wyższe mieszczące się w Oliwie

Uniwersytet Gdański - Kampus Oliwa

[edytuj] Kluby sportowe

[edytuj] Zobacz też

Hala Olivia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Herb Gdańska
p • d • e
Dzielnice Gdańska

Aniołki • Brętowo • Brzeźno • Chełm i Gdańsk Południe • Kokoszki • Krakowiec-Górki Zachodnie • Letnica • Matarnia • Młyniska • Nowy Port • Oliwa • Olszynka • Orunia-Św. Wojciech-Lipce • Osowa • Piecki-Migowo • Przymorze Małe • Przymorze Wielkie • Rudniki • Siedlce • Stogi z Przeróbką • Strzyża • Suchanino • Śródmieście • VII Dwór • Wrzeszcz • Wyspa Sobieszewska • Wzgórze Mickiewicza • Zaspa-Młyniec • Zaspa-Rozstaje • Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia

 
Herb Oliwy
p • d • e
Jednostki morfogenetyczne okręgu Oliwa

Dolina Radości • Jelitkowo • Ludolfino • Młyniec • Oliwa • Polanki • Przylesie • Przymorze • Żabianka

Podjednostki
Dolina Powagi • Dolina Szwabego • Dwór I • Dwór II • Dwór III • Dwór IV • Dwór V • Dwór VI • Dwór VII • Głębokie • Głodowo • Gospódki • Las Przymorski • Las Szpitalny • Leśnica • Leśny Młyn • Mirów • Prochowy Młyn • Rybno • Wojnowo

 

Ruszył proces ws. zabójstwa w Kołobrzegu
Powtórny proces trzech b. uczniów szkoły zawodowej, oskarżonych o zabójstwo i pobicie ze skutkiem śmiertelnym 35-letniego mężczyzny ruszył w czwartek przed Sądem Okręgowym w Koszalinie (Zachodniopomorskie).
Lek corhydron wycofywany z obrotu w kraju
Jak poinformował w czwartek Główny Inspektorat Farmaceutyczny, lek corhydron serii 805091 został wycofywany z obrotu w całym kraju po tym, gdy w ubiegłym tygodniu w jednej z białostockich aptek znaleziono kawałek szkła w fiolce tego leku.
Dwa miejskie giganty dźwignią rozwoju Polski
W ocenie socjologów, dwa miejskie giganty, powiązane siecią dróg i biznesów: 4- milionowa konurbacja warszawsko-łódzka i 10-milionowa śląsko- krakowsko-ostrawska będą w przyszłości dyktować tempo rozwoju Polski.
Tragedia w Podlaskiem: Osierociła 6 dzieci
42-letnia kobieta zginęła od porażenia prądem we wsi Kropiwne Stare na Suwalszczyźnie (Podlaskie) - poinformował Krzysztof Kapusta z suwalskiej policji. Kobieta osierociła sześcioro dzieci.
25 lat więzienia za usiłowanie zabójstwa
Na karę 25 lat więzienia skazał w czwartek Sąd Okręgowy w Kaliszu 28 - letniego Roberta K., który dwa lata temu strzelał do ludzi przed barem piwnym. Wyrok jest zgodny z żądaniem oskarżenia. Obrona wnosiła o uniewinnienie swego klienta.
balony reklamowe | zrębki | Ziemia Kłodzka | disco polo | bwin