Polski Czerwony Krzyż

Polski Czerwony Krzyż
Prezes	Andrzej Podsiadło
Rok założenia	18 stycznia 1919
Nr KRS	0000225587
Data rejestracji	24 stycznia 2005
Status	organizacja pożytku publicznego
Rodzaj stowarzyszenia	stowarzyszenie
Siedziba	Warszawa
Zasięg	Rzeczpospolita Polska
Adres	ul. Mokotowska 14 00-561 Warszawa
Powiązania	Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża
Strona internetowa

Znak PCK na kurtce ratowniczki udzielającej pierwszej pomocy

Polski Czerwony Krzyż (PCK) - najstarsza polska organizacja humanitarna będąca członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Zajmuje się udzielaniem pomocy humanitarnej w czasie klęsk i wojen, pomocą socjalną, nauką pierwszej pomocy, prowadzeniem zabezpieczeń medycznych imprez masowych, propagowaniem idei honorowego krwiodawstwa, rozpowszechnianiem znajomości międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.

Podstawy prawne funkcjonowania

Polski Czerwony Krzyż działa na podstawie Ustawy z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czerwonym Krzyżu (Dz. U. z 1964 r. Nr 41, poz. 276) oraz wydanego na jej podstawie Statutu zatwierdzonego Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 października 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 237, poz. 2372).

PCK jest stowarzyszeniem krajowym Czerwonego Krzyża Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji Genewskich o ochronie ofiar wojny z dnia 12 sierpnia 1949 roku (Dz. U. z 1956 r. Nr 38, poz. 171) i Protokołów dodatkowych do tych Konwencji z dnia 8 czerwca 1977 roku (Dz. U. z 1992 r. Nr 41, poz. 175).

Podstawowe zasady

Polski Czerwony Krzyż jako część składowa Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca kieruje się następującymi Siedmioma zasadami Ruchu:

1. Humanitaryzm - Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, zrodzony jest z troski o niesienie pomocy rannym na polu bitwy bez czynienia jakiejkolwiek między nimi różnicy. Podejmuje działania na płaszczyźnie międzynarodowej i krajowej w celu zapobiegania we wszelkich okolicznościach cierpieniom ludzkim i ich łagodzenia. Zmierza do ochrony życia i zdrowia oraz zapewnienia poszanowania osobowości człowieka. Przyczynia się do wzajemnego zrozumienia, przyjaźni i współpracy oraz do trwałego pokoju między wszystkimi narodami.
2. Bezstronność - Czerwony Krzyż nie czyni żadnej różnicy ze względu na narodowość, rasę, wyznanie, pozycję społeczną lub przekonania polityczne. Zajmuje się wyłącznie niesieniem pomocy cierpiącym, kierując się ich potrzebami i udzielając pierwszeństwa w najbardziej naglących przypadkach.
3. Neutralność - W celu zachowania powszechnego zaufania Ruch powstrzymuje się od uczestnictwa w działaniach zbrojnych oraz - w każdym czasie - w sporach natury politycznej, rasowej, religijnej lub ideologicznej.
4. Niezależność - Ruch jest niezależny. Stowarzyszenia krajowe, służąc pomocą władzom publicznym w ich działalności humanitarnej i podlegając prawu obowiązującemu w ich państwach, powinny zawsze korzystać z samodzielności pozwalającej im na działania w każdym czasie, zgodnie z zasadami Ruchu. W praktyce oznacza to pewną, niewielką autonomię od rządu państwa.
5. Dobrowolność - Wolontariusze i pracownicy Ruchu niosą pomoc dobrowolnie, nie kierując się chęcią osiągania jakiejkolwiek korzyści.
6. Jedność - W każdym kraju działa tylko jedno stowarzyszenie Czerwonego Krzyża lub Czerwonego Półksiężyca. Powinno ono być otwarte dla wszystkich i obejmować swoją humanitarną działalnością obszar całego kraju.
7. Powszechność - Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, w którym wszystkie stowarzyszenia mają równe prawa i obowiązek niesienia sobie nawzajem pomocy, obejmuje swoją działalnością cały świat.

Zadania PCK

Cele statutowe PCK to:

• wspomaganie w czasie konfliktu zbrojnego wojskowej i cywilnej służby zdrowia
• prowadzenie działalności humanitarnej na rzecz ofiar konfliktów zbrojnych
• upowszechnianie znajomości międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych
• prowadzenie Krajowego Biura Informacji i Poszukiwań w celu odnajdywania zaginionych w czasie konfliktów zbrojnych i scalania rozdzielonych przez wojny rodzin
• upowszechnianie zasad i ideałów Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca
• współpraca z władzami publicznymi w trosce o zapewnienie poszanowania międzynarodowego prawa humanitarnego
• prowadzenie działalności na rzecz rozwoju krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz pozyskiwania honorowych dawców krwi
• niesienie pomocy ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrof w kraju i za granicą
• przygotowywanie społeczeństwa do właściwych zachowań w przypadku wystąpienia klęski i katastrofy
• prowadzenie działalności w dziedzinie opieki i pomocy społecznej
• prowadzenie działalności w dziedzinie ochrony zdrowia, w tym w zakresie poprawy zdrowia publicznego
• przeciwdziałanie uzależnieniom
• prowadzenie szkolenia w zakresie pierwszej pomocy
• działania na rzecz osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych
• prowadzenie działań upowszechniających zasady bezpiecznego zachowania się na drodze
• rozwijanie działalności dzieci i młodzieży
• organizacja i prowadzenie placówek edukacyjno-oświatowych, opiekuńczych i socjalnych, wypoczynkowych, rehabilitacyjnych, leczniczych oraz innych
• działania na rzecz osób niepełnosprawnych
• prowadzenie działań na rzecz mniejszości narodowych
• prowadzenie szkoleń w zakresie aktywizacji zawodowej osób podlegających wykluczeniu społecznemu
• realizacja innych zadań zgodnych z celami PCK, w tym zadania publiczne zlecone przez organy administracji państwowej i samorządowej
• rekrutacja i szkolenie personelu i wolontariuszy niezbędnych do wykonywania swoich zadań

Struktura organizacji

Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi PCK są: koła, kluby, grupy i inne zespoły, w których są zrzeszeni członkowie. Są to tzw. "jednostki podstawowe". Jednostki podstawowe są organizowane w każdym środowisku: miejscu zamieszkania, szkoły, zakłady pracy i in.
Obecnie w PCK działają następujące rodzaje jednostek podstawowych:

• Kluby Wiewiórka
• Szkolne Koła PCK
• Akademickie Koła PCK
• Grupy Społecznych Instruktorów Młodzieżowych
• Kluby Honorowych Dawców Krwi
• Grupy Ratownictwa
• Grupy Pomocy Humanitarnej

Jednostki podstawowe wchodzą w skład struktury rejonowej PCK. Rejony, poza nielicznymi przypadkami, obejmują swoim zasięgiem jeden powiat. Organem zarządzającym w rejonie jest Zarząd Rejonowy PCK. Nadrzędnym organem uchwałodawczym w rejonie jest Zjazd Rejonowy zwoływany co najmniej raz na 4 lata. W okresie między zjazdem władzę uchwałodawczą pełni Rejonowa Rada Reprezentantów powoływana przez zjazd.

Rejony wchodzą w skład struktury okręgowej PCK. Okręgi zasięgiem swoich działań obejmują teren województwa. Analogicznie do rejonów naczelną władzę uchwałodawczą pełni Zjazd Okręgowy (co najmniej raz na 4 lata), wybierający Okręgową Radę Reprezentantów. Organem wykonawczym w okręgu jest Zarząd Okręgowy PCK. Bieżącym zarządzaniem strukturami okręgowymi zajmuje się Dyrektor Okręgowy podlegający Zarządowi Okręgowemu.

Okręgi wchodzą w skład struktury krajowej PCK. Najwyższym organem w organizacji jest Krajowy Zjazd PCK zwoływany co najmniej raz na 4 lata. W okresach pomiędzy Krajowymi Zjazdami najwyższym organem uchwałodawczym jest Krajowa Rada Reprezentantów, wybierana przez Zjazd. Naczelnymi organami wykonawczymi są Zarząd Główny PCK i wyłonione przez niego Prezydium. Obecnie Prezesem Zarządu Głównego jest Andrzej Podsiadło. Bieżącym, operacyjnym zarządzaniem jednostkami PCK na poziomie krajowym zajmuje się Dyrektor Generalny Zarządu Głównego. Aktualnie dyrektorem generalnym jest Elżbieta Śmietanka.

Zarządy wszystkich trzech szczebli mogą prowadzić swoje biura, w których zatrudnienie znajdują pracownicy PCK. Mogą także tworzyć rady i zespoły problemowe.

Poza tym w PCK działają jeszcze:

• Sąd Organizacyjny
• Kapituła Odznaki Honorowej PCK
• Rady Młodzieżowe: Rejonowe, Okręgowe i Krajowa
• Rady Honorowych Dawców Krwi: Rejonowe, Okręgowe i Krajowa

Kadencja władz PCK trwa 4 lata.

Historia

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Polski Czerwony Krzyż powstał tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Z inicjatywy Stowarzyszenia Samarytanin Polski zwołano 18 stycznia 1919 naradę wszystkich istniejących na ziemiach polskich organizacji kierujących się w działaniu ideałami Czerwonego Krzyża. Organizacje te podczas narady odbywającej się pod patronatem Heleny Paderewskiej utworzyły Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża.

Po zatwierdzeniu przez rząd statutu Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża na zebraniu konstytucyjnym 27 kwietnia 1919 wybrano Zarząd Główny, prezesem został Paweł Sapieha, a po jego rezygnacji Helena Paderewska.

PTCK zostało zarejestrowane przez Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża i uznane za jedyną organizację czerwonokrzyską działającą na całym terytorium państwa polskiego 14 lipca 1919. Do Ligi Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża zostało przyjęte 16 września 1919. W pierwszym okresie działalności Towarzystwo wspierało głównie rannych i chorych w czasie powstania wielkopolskiego i powstań śląskich.

PTCK udzielało pomocy poszkodowanym w wyniku wojen, poszukiwało zaginionych. Prowadziło szereg zakładów lecznictwa. Szkolono pielęgniarki i ratowników. W 1921 powstały pierwsze Szkolne Koła PCK. PTCK od 1927 r. nosi nazwę "Polski Czerwony Krzyż” zgodnie z Rozporządzeniem Prezydenta RP z 1 września 1927 r. (Dz. U. RP nr 41, poz. 276 z późn. zm.) i posługuje się skrótem PCK. Wtedy patronat nad stowarzyszeniem objął Prezydent RP. Ustalone zostało, że w czasie wojny PCK będzie podporządkowane ministrowi spraw wojskowych. W 1935 roku powołana została w Łodzi Centralna Stacja Wypadkowa z ośrodkiem przetaczania krwi. Rok później w Warszawie utworzony został pierwszy Instytut Przetaczania i Konserwacji Krwi.

Władze PRL pozbawiły PCK autonomii. Począwszy od 1948 PCK był systematycznie pozbawiany przez władze możliwości prowadzenia działalności w zakresie opiekuńczym i leczniczym. Państwo przejęło od PCK majątek stowarzyszenia w postaci m.in. szpitali, prewentoriów, sanatoriów, izb zdrowia, przychodni lekarskich i dentystycznych, stacji opieki nad matką i dzieckiem oraz stacji pogotowia ratunkowego.

Legitymacja "Członka Koła Młodzieżowego PCK" wystawiona w 1933 w Brześciu nad Bugiem

Wewnętrzna część legitymacji

Prezesi Komitetu Głównego PTCK

1. Paweł Sapieha (4 maja 1919-7 sierpnia 1919)
2. Helena Paderewska (8 sierpnia 1919-24 sierpnia 1920)
3. Józef Haller (27 sierpnia 1920-31 lipca 1926)
4. Henryk Potocki (11 września 1926-31 sierpnia 1927)

Prezesi Komitetu Głównego PCK

1. Henryk Potocki (1 września 1927-7 września 1934)

Prezesi Zarządu Głównego PTCK

1. Zygmunt Zaborowski (9 października 1920-8 września 1923) i (11 września 1926-31 sierpnia 1927)
2. Henryk Potocki (9 września 1923-10 września 1926)

Prezesi Zarządu Głównego PCK

1. Ludwik Darowski (1 września 1927-25 maja 1935)
2. Alfons Kühn (26 maja 1936-11 maja 1937)
3. Aleksander Osiński (12 maja 1937-5 września 1939)
4. Wacław Lachert pełniący obowiązki (6 września 1939)
5. Wacław Lachert (październik 1939-21 lipca 1944) ZG działał bez prezesa podczas Powstania Warszawskiego w Warszawie, a po jego upadku w Piotrkowie Trybunalskim na terenach polskich po lewej stronie Wisły.
6. Ludwik Christians (27 lipca 1944-15 września 1946) (przy PKWN w Lublinie, działając po prawej stronie Wisły)
7. Wacław Lachert (od ok. 16 września 1944 (przy PKWN w Lublinie, działając po prawej stronie Wisły)
8. Wacław Lachert (5 grudnia 1944 - lutego 1945 (ZG PCK w Lublinie)
9. Stanisław Szeptycki (25 kwietnia 1945-29 sierpnia 1950)
10. Ludwik Christians (29 sierpnia 1945-30 marca 1946)
11. Bronisław Kostkiewicz (30 marca 1946-4 lutego 1951)
12. Jan Rutkiewicz (1951-1955)
13. Irena Domańska (1955-1970)
14. Jan Rutkiewicz (1970-1974)
15. Irena Domańska (1974-1979)
16. Ryszard Brzozowski (1979-1984)
17. Jerzy Bończak (1984-1988)
18. Stanisław Góra (1988-1992)
19. Roman Jasica (1992-1994)
20. Andrzej Podsiadło (1995-1998)
21. Aleksander Małachowski (1998-2003)
22. Maria Oleksy (2003-2004) p.o.
23. Andrzej Trybusz (2004-2005)
24. Jarosław Pinkas (2005-2007)
25. Andrzej Podsiadło (2008-)

PCK przy Rządzie Polskim na Emigracji

1. Powołanie ZG PCK przy Rządzie Polskim na Emigracji we Francji (7 listopada 1939 – 14 czerwca 1940)

Po przeniesieniu władz PCK z Paryża do Londynu

1. Aleksander Osiński (13 sierpnia 1940 - września 1945) - Przewodniczący Rady Głównej
2. Włodzimierz Koskowski (13 sierpnia 1940 - września 1945) - Prezes ZG

Symbole

Pomnik PCK w Koszalinie

Znakiem Polskiego Czerwonego Krzyża jest równoramienny krzyż koloru czerwonego na białym tle występujący w połączeniu z nazwą "Polski Czerwony Krzyż". Nazwa stowarzyszenia i czerwone obwódki wokół znaku odróżniają go od znaku używanego przez wojskowe służby medyczne. Znak ten i nazwa pozostają pod ochrona prawną.

PCK posiada także swój hymn. Jest nim Pieśń o Czerwonym Krzyżu. Autorami są Irena Prusicka (słowa) i Aleksander Rosłan (muzyka), przyjęty przez IX Krajowy Zjazd Polskiego Czerwonego Krzyża 18 listopada 1989 r.

Zarządy wszystkich szczebli i jednostki podstawowe mają prawo posiadania własnych sztandarów.

Ruch Młodzieżowy

Kluby Wiewiórka

Kluby Wiewiórka działają w przedszkolach oraz w klasach I-III szkół podstawowych. Pierwsze kluby powstały w 1965 roku. Mogą do nich należeć dzieci w wieku od 5 do 10 lat. Cele główne Klubów Wiewiórka to:

• kształtowanie podstawowych nawyków higieniczno-sanitarnych i żywieniowych
• popularyzacja zasad higieny jamy ustnej
• wdrażanie dzieci do przestrzegania zasad higieny otoczenia i środowiska
• kształtowanie humanitarnych postaw dzieci w zakresie wrażliwości na potrzeby innego człowieka oraz gotowości do niesienia pomocy innym
• nauczanie podstawowych pojęć z zakresu pierwszej pomocy poprzez program "Ratowniczek"
• przygotowanie do dalszej działalności w ruchu młodzieżowym PCK

Szkolne Koła PCK

Zakładane są począwszy od klasy IV szkół podstawowych, a następnie w szkołach gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych. Pierwsze SK PCK powstały w roku 1921, są zatem najstarszą częścią ruchu młodzieżowego PCK. Zadania kół to:

• pomoc potrzebującym uczniom
• promowanie idei humanitaryzmu i bezinteresownej pracy na rzecz drugiego człowieka
• działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa poprzez edukację dzieci i młodzieży w zakresie pierwszej pomocy i profilaktyki przedwypadkowej i zdrowotnej
• opieka nad Klubami Wiewiórka
• kształtowanie postaw brania odpowiedzialności za najbliższe otoczenie
• przygotowanie młodzieży do dalszej działalności w PCK

Kluczową rolę w działalności SK pełni jego opiekun. Opiekunem jest najczęściej jeden z nauczycieli danej szkoły. Powinien on być animatorem działań koła i łącznikiem z Zarządem PCK, któremu koło podlega.

Akademickie Koła PCK

Akademickie Koła PCK działają przy wyższych uczelniach. W swojej działalności realizują zadania statutowe PCK.

Grupy Społecznych Instruktorów Młodzieżowych

Zapis skrócony nazwy: Grupy SIM PCK. Pierwsze grupy SIM powstały w latach 60. XX wieku. Działają przy Zarządach Rejonowych i Okręgowych. Obecnie w Polsce jest ich ponad 70. Zrzeszają w swoich szeregach młodzież od 14 roku życia. Zadania Grup SIM to:

• współpraca z Klubami Wiewiórka i Szkolnymi Kołami PCK
• opieka nad ludźmi pokrzywdzonymi przez los
• przeprowadzanie szkoleń pierwszej pomocy
• przedstawianie pokazów pierwszej pomocy
• promocja zdrowego stylu życia
• prowadzenie kampanii przeciw uzależnieniom
• upowszechnianie idei humanitaryzmu
• promocja międzynarodowego prawa humanitarnego
• działania na korzyść społeczności lokalnych

Tytuł Społecznego Instruktora Młodzieżowego PCK może uzyskać osoba będąca członkiem grupy SIM PCK od roku, która ukończyła obóz szkoleniowy dla kandydatów na SIM lub specjalnie zorganizowane szkolenie. Społeczny Instruktor Młodzieżowy otrzymuje specjalną i prawo noszenia znaczka SIM PCK. Złota i Srebrna odznaka SIM jest odznaczeniem nadawanym osobom najaktywniej działającym w swych grupach.

Rejonowe i Okręgowe Rady Młodzieżowe

Ich skład stanowią przedstawiciele jednostek podstawowych Młodzieży PCK z danego obszaru. Stanowią organ doradczy. Ich celem jest koordynowanie działań młodzieży oraz inicjowanie akcji charytatywnych.

Krajowa Rada Młodzieżowa

Jest najwyższym organem ruchu młodzieżowego w PCK. Reprezentuje ona środowisko młodzieżowe przed "dorosłymi" władzami ruchu, oraz poza organizacją, także poza granicami kraju. Koordynuje także działania grup młodzieżowych na terenie całego kraju.

Ruch Honorowego Krwiodawstwa

Medal "Honorowe Krwiodawstwo 1958-2008"

Legitymacja Honorowego Dawcy Krwi

Do 1958 PCK prowadziło stacje krwiodawstwa. W tymże roku zadanie to przejęło państwo. Od tego czasu PCK zajmuje się propagowaniem idei krwiodawstwa i pozyskiwaniem honorowych dawców krwi. Krwiodawcy zrzeszają się w Klubach Honorowych Dawców Krwi. Obecnie liczba ich członków wynosi ok. 200 tys.

Kluby Honorowych Dawców Krwi

Podejmowane przez Kluby HDK inicjatywy to m.in.: doraźne akcje poboru np. w odzewie na apel służby zdrowia, szkolenia, pogadanki, konkursy, wspólne wyjazdy lub imprezy sportowe.

Rady HDK

Działają przy zarządach wszystkich szczebli. Działalność rad dotyczy przede wszystkim koordynacji i inspiracji prac klubów oraz współpracy ze służbą krwi. Nad całokształtem prac Ruchu HDK oraz jego ogólnopolską strategią czuwa, powołana przy Zarządzie Głównym, Krajowa Rada HDK.

Pomoc socjalna

PCK świadczy opiekę socjalna na różnych płaszczyznach. Główne z nich to:

• dożywianie
• pomoc doraźna
• opieka nad chorymi oraz starszymi ludźmi w domu
• prowadzenie ośrodków
• pomoc uchodźcom przebywającym w Polsce

Dożywianie

Jest realizowane w placówkach ośrodkach PCK, stołówkach szkolnych, barach mlecznych. Wydawane są także paczki żywnościowe. Z okazji ważnych świąt organizowane są także specjalne akcje "Czerwonokrzyska gwiazdka" oraz "Wielkanocny Koszyczek" (ich celem jest zbiórka słodyczy dla dzieci z ubogich rodzin). Dla osób samotnych i bezdomnych urządzane są także spotkania opłatkowe i śniadania wielkanocne.

Pomoc doraźna

PCK przekazuje potrzebującym najpotrzebniejsze rzeczy takie jak: odzież, środki czystości, sprzęt gospodarstwa domowego i meble. Co roku odbywają się akcje "Wyprawka dla Żaka" i "Gorączka Złota". Mają one za zadanie wesprzeć dzieci z ubogich rodzin. Podczas tej pierwszej zbierane są artykuły potrzebne w szkole, podczas tej drugiej pieniądze na tzw. "Akcję letnią", dzięki której najmłodsi mogą jechać na wakacje.

Ośrodki PCK

PCK prowadzi noclegownie, domy pobytu dziennego, domy interwencji kryzysowej dla maltretowanych kobiet z dziećmi, świetlice terapeutyczne, integracyjne. Zapewniona jest w nich opieka lekarska i psychologiczna.

Pomoc uchodźcom

Organizacja pomaga cudzoziemcom w kontaktach z rodziną i urzędami państwowymi przy załatwianiu formalności dotyczących statusu uchodźcy.

Pierwsza pomoc

Od samego początku swojego istnienia PCK zajmuje się nauczaniem pierwszej pomocy. Kursy przeprowadzają wykwalifikowani Instruktorzy Pierwszej Pomocy PCK. W szkoleniach uczestniczą często członkowie Grup SIM i Grup Ratownictwa. PCK prowadzi kursy dla różnych grup wiekowych i zawodowych. Ponadto organizowane są z tego zakresu pogadanki w szkołach, pokazy udzielania pierwszej pomocy. Organizacja prowadzi także zabezpieczenia medyczne imprez masowych. Co roku pod patronatem PCK rozgrywane są Ogólnopolskie Mistrzostwa Pierwszej Pomocy dla szkół ponadgimnazjalnych.

System Ratownictwa PCK

Pokaz ratownictwa PCK

Pierwsze grupy ratownicze PCK powstały już w dwudziestoleciu międzywojennym. Na Śląsku działał Związek Drużyn Ratowniczych, w innych rejonach kraju Grupy Ratownicze. Grupy prowadziły takie działania, jak: tworzenie posterunków drogowych, pokazy sprawności czy program pogotowia sanitarnego. Wybuch II wojny światowej zahamował budowę systemu. Po wojnie PCK zajęło się organizacją pogotowia ratunkowego, jednak podobnie jak inne placówki służby zdrowia prowadzone przez Czerwony Krzyż, zostało ono szybko znacjonalizowane.

W latach 90. powstają pierwsze zalążki nowoczesnego systemu ratownictwa PCK. Są nimi Grupy Ratownictwa Medycznego i Grupy Ratownictwa Specjalnego. Wkrótce pojawiają się próby zbudowania spójnego systemu w skali ogólnopolskiej. Wejście w życie Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym przyspieszyło ten proces. Pojawiają się standardy wyposażenia oraz oznakowania ratowników i pojazdów. Wypracowywane są procedury wspólnego działania Grup z różnych miast w razie potrzeby podjęcia działań ponadregionalnych. Obecnie system tworzą wolontariusze, z których wielu jest lekarzami lub ratownikami medycznymi. Przechodzą oni specjalistyczne szkolenia z różnych zakresów ratownictwa. Wyposażeni są w sprzęt, który jest stale unowocześniany. Coraz częściej nawiązywana jest współpraca z zawodowymi jednostkami ratowniczymi (Państwowa Straż Pożarna, Pogotowie ratunkowe i in.). Mimo znacznych sukcesów w budowie spójnego, ogólnopolskiego systemu trzeba jednak powiedzieć, że proces ten jeszcze się nie zakończył i potrwa jeszcze kilka lat.

Grupy Ratownictwa PCK uczestniczą w zabezpieczeniach medycznych wielu imprez masowych. Tworzone są wtedy polowe punkty medyczne, a teren imprezy jest patrolowany przez ratowników. Ratownictwo PCK uczestniczyło w akcjach ratunkowych wielu znacznych klęsk w Polsce (m.in. akcje poszukiwawcze po zawaleniu gdańskiego wieżowca (1995), po zawaleniu się hali Międzynarodowych Targów Katowickich (2006), po szkwale na Mazurach (2007 zob: Wikinews)

Krajowe Biuro Informacji i Poszukiwań

Informacja Czerwonego Krzyża z Łodzi z roku 1940 zawiadamiająca o miejscu pobytu rannego żołnierza (powiększ)

PCK na zlecenie państwa Prowadzi Krajowe Biuro Informacji i Poszukiwań. Zajmuje się ono poszukiwaniem i ustalaniem losu ofiar wojen i klęsk żywiołowych. Biuro wystawia zaświadczenia o losach poszukiwanych, próbuje uzyskać dokumenty potwierdzające ich losy wojenne. Poszukuje także mogił wojennych w kraju i poza granicami. W ekshumacjach mogił wojennych formalnie musi brać udział przedstawiciel Czerwonego Krzyża. W Polsce uczestniczą w nich pracownicy PCK. Biuro poszukuje także rodzin uchodźców zaginionych na terenie Polski. Przekazuje także tzw. czerwonokrzyskie messages - wiadomości rodzinne do krajów ogarniętych wojną lub klęską.

W celu wypełnienia swojej misji Biuro współpracuje ściśle z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża w Genewie i stowarzyszeniami krajowymi CK innych państw.

W okresie 1945 - 2003 roku do Biura wpłynęła korespondencja dotycząca ok. 4.300.000 indywidualnych spraw związanych z wojną i jej skutkami. Biuro w tym okresie wydało ok. 290.000 zaświadczeń potwierdzających losy wojenne. Udało się odnaleźć ok. 623.000 osób rozdzielonych przez wojnę.

Biuro Informacji i Poszukiwań Polskiego Czerwonego Krzyża posiada taki zasoby archiwalne jak:

• oryginalne kartoteki polskich jeńców wojennych osadzonych w obozach jenieckich
• oryginalne kartoteki więźniów obozów koncentracyjnych i więzień hitlerowskich
• akty zgonów Polaków zmarłych w czasie II wojny światowej w obozach i więzieniach na terytorium Niemiec i Polski
• częściowa dokumentacja dzieci polskich wywiezionych w celu germanizacji
• niewielka kartoteka Polaków zatrudnionych przymusowo na terytorium Niemiec
• protokoły z ekshumacji ofiar wojny
• spisy zmarłych i poległych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
• kserokopie wykazów polskich jeńców wojennych osadzonych w obozach w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku
• kartoteka żołnierzy Armii Czerwonej, poległych i pochowanych na terytorium Polski
• księgi rannych, przebywających w szpitalach PCK w czasie wojny
• spisy uchodźców polskich, przebywających na terenie Afryki Wschodniej i Rodezji
• własna kilkumilionowa kartoteka osób poszukiwanych od zakończenia wojny

Niestety przedwojenne, bezcenne archiwa Biura spłonęły w większości na skutek bombardowań Warszawy we wrześniu 1939 roku. Obejmowały one informacje z czasów powstań narodowowyzwoleńczych przeciw zaborcom, I wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej oraz o więźniach politycznych wywiezionych w głąb ZSRR.

Biuro Informacji i Poszukiwań PCK jest największą tego typu placówką działającą przy stowarzyszeniach krajowych CK i CP.

Polski Czerwony Krzyż ma bezpośredni dostęp do systemu PESEL, w zakresie osób poszukiwanych.

Odznaczenia i wyróżnienia

W 1989 roku Polski Czerwony Krzyż został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Bibliografia

• Folder informacyjny Polskiego Czerwonego Krzyża, Warszawa, 2004
• Folder informacyjny "W obronie ludzkiej godności. 85 lat PCK 1919-2004", Warszawa, 2004
• "Polski Czerwony Krzyż - Oficjalna strona polska", www.pck.org.pl, stan na wrzesień 2007
• Struktura i Zasady Działania Ruchu Młodzieżowego Polskiego Czerwonego Krzyża, Polski Czerwony Krzyż, Warszawa 2003, ISBN 83-915844-5-3
• Statut Polskiego Czerwonego Krzyża, Dz. U. 3.11.2004, nr 237, poz. 2372.
• Ustawa o Polskim Czerwonym Krzyżu z dnia 16 listopada 1964 roku, Dz. U. 1964, nr 41, poz. 276.
• Z 85-letniej historii Polskiego Czerwonego Krzyża, dodatek do Informatora Młodzieży Polskiego Czerwonego Krzyża, nr 2/2004
• Stefan Oberleitner, Odznaki Honorowe PCK i HDK. 1945 - 2000, PTN Rzeszów.
• Zdzisław Abramek Powstanie i działalność Polskiego Czerwonego Krzyża (1912-1951), Polski Czerwony Krzyż, Zarząd Okręgowy, Warszawa 2001

Zobacz też

• Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca
• Ludwik Christians
• Henri Dunant
• Czesław Kurowski
• Grupa SIM PCK Tomaszów Mazowiecki
• Polski Biały Krzyż

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona PCK
• Oficjalny folder informacyjny PCK (PDF)