Lista władców Litwy obejmuje imiona i lata panowania potwierdzonych przez źródła pisane monarchów litewskich. Osobny rozdział zawiera wykaz legendarnych książąt litewskich, których imiona zostały odnotowane przez XVI-wiecznych kronikarzy litewskich, a których historyczność nie został potwierdzona naukowo.
Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski automatycznie zostawał władcą Litwy i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie[1].
[edytuj] Kształtowanie się państwowości Litwy
Rozwój państwowości litewskiej przybrał na sile na przełomie XII i XIII wieku. Sprzyjało temu korzystna sytuacja na arenie międzynarodowej. Na Rusi pogłębiało się rozbicie dzielnicowe. Od strony zachodniej nie było zagrożenia, tereny pomiędzy Litwą a Polską zajęte były przez plemiona jaćwieskie. Od końca XII wieku na ziemiach północnych rozpoczęła się ekspansja niemiecka, jednak jak na razie nie przybierała ona na sile. W tych warunkach Litwa mogła prowadzić na większą skalę ekspansję militarną i działalność dyplomatyczną. W pierwszej połowie XIII wieku zostało zorganizowanych około 40 wypraw łupieskich we wszystkich kierunkach, w których brały udział wojska, zwołane z całego obszaru ówczesnej Litwy.
Poszczególnymi szczepami dowodzili możni, nazywani wieszpacami, nazywani także kunigasami. Kunigasi zawierali ze sobą umowy, mające na celu opracowanie jednego stanowiska w kwestiach polityki zewnętrznej. Następstwem tego zjawiska było stopniowe przekształcenie się organizacji plemiennej w związek plemienny. Związkiem plemiennym przewodziło pięciu tzw. książąt starszych, wymienianych w latopisie halickim pod rokiem 1219 w następującej kolejności: Żywinbud, Dowiat, Dowsprunk, Mendog, Wilikaił. Za książętami starszymi zostało wymienionych szesnastu tzw. książąt młodszych, tj. zależnych: dwóch żmudzkich, siedmiu Ruszkowiczów, trzech Bulewiczów, czterech z Dziawołtwy.
Potężniejsi książęta starali się rozszerzyć swoje terytoria kosztem słabszych. Na przełomie XII i XIII wieku na plan pierwszy wybił się ród Ryngolda, a jego synowie, Dowsprunk i Mendog, drogą zawierania układów i małżeństw politycznych, uchodzili za najpotężniejszych kunigasów litewskich. W 1238 roku Dowsprunk prawdopodobnie już nie żył. Zwierzchnim kunigasem był Mendog. Jego bratankowie, następcy Dowsprunka, uznali zwierzchnictwo stryja. Szwagier Mendoga, Wykint żmudzki, choć miał sposobność – po rozbiciu w 1236 roku Krzyżaków pod Szawlami – utworzyć własne niezależne państwo, nie skorzystał z tej okazji i podporządkował się Mendogowi. W 1238 roku władzę Mendoga nad sobą uznali nalszczańscy Ruszkowicze. W 1246 roku Mendog uzależnił od siebie Bulewiczów, władających prawdopodobnie w Auksztocie.
W następnych latach Mendog, aby umocnić swoje panowanie, wygnał z Litwy Dowsprunkowiczów i Wykinta, którzy w odwecie sprzymierzyli się z Danielem halickim. Przy pomocy Krzyżaków koalicja ta została rozbita w 1251 roku, a Mendog dwa lata później koronował się na króla Litwy[2].
[edytuj] Legendarni władcy Litwy
[edytuj] "Starsi" książęta
Starsi książęta przewodzili litewskiemu związkowi plemiennemu i zostali wymienieni w równocześnie w traktacie litewsko-halickim z 1219 roku[5].
| Władca |
Imię w języku litewskim |
Portret władcy |
Lata panowania |
Uwagi |
| Żywinbud |
|
|
ok. 1219 |
|
| Dowiat |
|
|
ok. 1219 |
|
| Dowsprunk |
Dausprungas |
|
1219-między 1219 a 1238 |
|
| Mendog |
|
|
1219-1253 |
W 1253 roku został koronowany na króla Litwy. |
| Wilkaił |
|
|
ok. 1219-ok. 1245 |
Kunigas na Żmudzi, wygnany przez Mendoga. |
[edytuj] Wielcy książęta litewscy przed zawarciem unii lubelskiej
[edytuj] Wielcy książęta litewscy po zawarciu unii lubelskiej
[edytuj] Królestwo Litewskie w czasie I wojny światowej
| Władca |
Imię w języku litewskim |
Portret władcy |
Lata panowania |
Uwagi |
| król Mendog II |
Mindaugas II |
 |
1918 |
właśc. Wilhelm Karol Florestyn Urach |
[edytuj] Pretendenci do tronu
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 128. ISBN 83-04-03107-8.
- ↑ J. Ochmański, Historia Litwy, Warszawa 1982, s. 44-48.
- ↑ Хроніка Биховця.
- ↑ J. Ochmański, Historia Litwy, Warszawa 1982, s. 46, 390.
- ↑ J. Ochmański, Historia Litwy, Warszawa 1982, s. 46-48.
[edytuj] Bibliografia
|
Demonstracje przeciwko ACTA w całej Europie
|
W wielu krajach europejskich zorganizowano w sobotę dzień akcji przeciwko ACTA - międzynarodowej umowie handlowej dotyczącej zwalczania obrotu towarami podrabianymi. Na ulice wyszły tysiące ludzi.
 
|
|
Marsz kibiców. Siedem radiowozów eskortowało pięć osób
|
Jedynie pięć osób spośród zgromadzonych pod stadionem Legii trzech tysięcy wyruszyło pod Stadion Nardowy w sobotniej demonstracji kibiców. Marsz miał stanowić protest wobec odwołania meczu o Superpuchar na Stadionie Narodowym oraz polityki rządu wobec kibiców piłkarskich.
 
|
|
Zaskakujące wieści z Moskwy. Władze nie wydały zezwolenia na marsz proputinowski
|
Władze Moskwy nie wydały zgody na wiec poparcia dla kandydującego w marcowych wyborach prezydenckich Władimira Putina, który sztab wyborczy premiera chciał zorganizować 23 lutego na Placu Maneżowym przed murami Kremla. Miało w nim uczestniczyć 200 tys. ludzi.
 
|
|
Włochy huczą: Spisek na życie Benedykta XVI! Umrze w ciągu roku! Watykan: Brednie, szaleństwo...
|
W Watykanie krążą listy o spisku na życie papieża, wysuwane są hipotezy, że Benedykt XVI umrze w ciągu roku, i dochodzi do intryg na szczytach hierarchii - pisze cała sobotnia włoska prasa. Watykan nazwał te doniesienia "bredniami" i "szaleństwem".
 
|
|
PJN: "Zobowiążcie się, że odrzucicie ACTA"
|
Paweł Kowal, prezes PJN i poseł do Parlamentu Europejskiego wysłał list do europarlamentarzystów z Polski, w którym wzywa, by zobowiązali się, że nie zagłosują w PE za umową ACTA.
 
|
.jpg&filetimestamp=20060525225654)
